Atelier Nadara, Olbrzym
statek powietrzny(Médiathèque de l'Architecture et du Patrimoine)
© CNM
Kilka dużych portali pozwala nam zapoznać się ze zdjęciami ziemi widzianej z lotu ptaka. Te piękne kolekcje pokazują jak fotografia lotnicza była używana przez kilka dziesięcioleci do zapisu ciągłych zmian krajobrazu, znajdowania pozostałości stanowisk archeologicznych niewidocznych gołym okiem i jako narzędzie do zarządzania terenami.
1. Początki fotografii lotniczej
Pierwsza fotografia lotnicza została zrobiona w 1858 przez francuskiego fotografika Nadara z balonu na wysokości 80 metrów. Następnie w Europie na początku XX wieku wykonano z użyciem balonu wiele fotografii lotniczych zabytków takich jak Stonehenge w Wielkiej Brytanii, Rzymu i Ostii we Włoszej.
W czasie I wojny światowej (1914-18), fotografia lotnicza była systematycznie używana do śledzenia ruchów oddziałów sił lądowych i powietrznych. Od samego początku na wschodnich granicach obszaru śródziemnomorskiego, pustynnych i półpustynnych obszarach Anglii, Niemiec i Francji, żołnierze zauważali zabytki przeszłości. W latach 1925-1942, jezuita Poidebard wykonał wspaniałe fotografie w Syrii.
W 1922 w Wielkiej Brytanii O.G.S. Crawford jako pierwszy odkrył zniwelowane stanowiska archeologiczne na terenach, gdzie działalność rolnicza utrudniła wykrywanie stanowisk. Fotografie Crawforda ujawniły „duchy Wessexu”, zjawy z przeszłości, wywołały one wielkie zainteresowanie gdy zostały opublikowane.
Roger Agache, Noyelles-sur-Mer, (Somme), widok lotniczy terenu pochówków z Epoki Brązu
© Ministère de la Culture / R. Agache
2. Od pionierów do dnia dzisiejszego
Najbardziej niezwykłe fotografie zostały zrobione przez profesora Johna Kennetha Saint-Josepha po 1939 r. Po I wojnie światowej latał on wciąż samolotami Królewskich Sił Lotniczych. Następnie, na pokładzie specjalnie wyposażonego samolotu, należącego do uniwersytetu w Cambridge, z pomocą doświadczonego pilota, Saint-Joseph wykonał setki tysięcy czarno-białych fotografii do 1980 r.. Specjalizował się on w zdjęciach wykopalisk rzymskich obozów warownych.
Podobne badania zostały przeprowadzone również w Niemczech (przez Irwina Scollara i Otto Braascha), w Beglii przez Charles Léva i ostatnio we Włoszech, Hiszpanii, Holandii, Rumunii, Szwajcarii, Luksemburgu i Szwecji.
We Francji, w latach 50. pojawiło się pierwsze pokolenie archeologów lotniczych, w tym Roger Agache (ur. w 1926), który do dzisiaj bada północną Francję z niesłabnącą pasją. Jego nadzwyczajne wyprawy zwiększyły naszą wiedzę na temat przeszłości departamentu Somme z okresu przedrzymskiego i starożytnego Rzymu. Agache przekazał francuskiemu Ministerstwu Kultury kolekcję kilku tysięcy wyjątkowych zdjęć lotniczych.
- Kolekcje Agache’a na Michael -FR
- Kolekcje Agache’a w bazie danych Mémoire
- Strona internetowa Rogera Agache stworzona przez francuskie Ministerstwo Kultury “Archeologia lotnicza w północnej Francji”
Innym pionierem we Francji był Roger Henrard (1900-1975). Był on wspaniałym pilotem, który oblatywał całą Francję w poszukiwaniu dobrych zdjęć. Dostał nawet pozwolenie na przeloty nad Paryżem. Konserwatorzy zabytków, którzy zachowali część jego kolekcji zdygitalizowali fotografie z Regionu Centralnego i Poitou-Charentes, deparamentów Somme i Orne i miast Angers i Elbeu.
Roger Henrard, Zamek Chenonceaux (Indre-et-Loire), widok lotniczy z1955
© Inventaire général, ADAGP
Wielka Brytania
Bogate dziedzictwo fotografii lotniczych zrobionych przez Królewskie Siły Powietrzne po II wojnie światowej przez rozpoznanie artyleryjskie do potrzeb tworzenia map zostało uzupełnione przez niedawne badania na zlecenie władz lokalnych. Fotografie te są szeroko używane przez archeologów do poszukiwania stanowisk, a kolekcje narodowe są utrzymywane przez biura konserwatorskie w Anglii, Szkocji, Walii i Północnej Irlandii. Rada hrabstwa Norfolk zdygitalizowała lotnicze zdjęcia hrabstwa z lat 1946 i 1988.
Wielu archeologów lotniczych w skali regionalnej było czynnych w Wielkiej Brytanii od lat 50. XX wieku. Niektóre z ich fotografii zostały zdygitalizowane i są dostępne online. Na przykład fotografie Normana McCorda są dostępne dzięki projektowi SINE
Fotografie m.in. Paula Gilmana są dostępne online na „Unlocking Essex’s Past”, serwisie utrzymywanym przez radę hrabstwa Essex jako część projektu East of England Sense of Place.
Tivoli, folio IGM 150
Villa Hadriana, fotografia barwna w podczerwieni, lata 70.
© ICCD /Aerofototeca
Włochy
Aerofototeca (Archiwum Fotografii Lotniczej) została założona w 1958 pod auspicjami Ministerstwa Edukacji aby zwiększyć stopień poznania i ochronę narodowego dziedzictwa przyrodniczego, architektonicznego, archeologicznego i artystycznego. Aerofototeca, która od 1973 roku jest częścią Ufficio Centrale del Catalogo, pierwotnie była nastawiona na badania archeologiczne, następnie poszerzyła działalność w kierunku badania krajobrazu jako całości. Od kilku lat, Aerofototeca prowadzi politykę pozyskiwania starych kolekcji fotografii lotniczych. Aerofototeca narodowa na MICHAEL-IT